• Wat is de invloed van de Oude Egyptenaren, Grieken en Romeinen?
  • Welke materialen werden vroeger gebruikt voor het vervaardigen van ringen?
  • Welk historisch feit betekende de geboorte van de verlovingsring traditie?

De edelsteen, diamant en goud hebben altijd al tot de verbeelding gesproken. Al sinds de oudheid hebben mensen de drang zich te versieren en mooier te maken. Het vervaardigen en het dragen van juwelen kennen dan ook een lange geschiedenis. Niet in het minst wanneer het gaat om juwelen die onze verbondenheid onderstrepen zoals de verlovingsring en de trouwring. Maar alvorens we samen de geboorte van de verlovingsring traditie ontdekken, houden we nog even halt in de belangrijke tijdperken die eraan vooraf gingen.

Edelsmid van BAUNAT bewerkt goud en diamanten tot hoogkwalitatief juweel

Wat betekenden juwelen voor de Egyptenaren?

We weten van de Egyptenaren dat ze sieraden en decoratie erg belangrijk vonden. Denk maar aan het prachtige dodenmasker, de vele juwelen, beelden en muziekinstrumenten die de archeologen aantroffen in het graf van Toetanchamon in 1922. Heel wat van die objecten, niet in het minst de juwelen, werden in het Oude Egypte gebruikt als amuletten en waren daarom ook onmisbaar in het hiernamaals.

Historici hebben dan ook lang verondersteld dat juwelen in de faraonische cultuur uitsluitend bedoeld waren voor de doden. Gevonden tekeningen, voorwerpen en grafdecoraties weerlegden deze stelling. Meer zelfs: een gevonden afbeelding van de werkplaats van een juwelier verschafte nieuwe inzichten over de betekenis van juwelen en het metier op zich. Zo kregen de ambachtslieden bijvoorbeeld strikte regels opgelegd om aan de religieuze functie van de sieraden te kunnen voldoen.

Wist u trouwens dat de Oude Egyptenaren al vertrouwd waren met technieken als het gieten, solderen en uithameren van metaal? Zelfs de gecompliceerde granulatietechniek waarbij men goud tot kleine korreltjes laat stollen om vervolgens vast te smelten op het sieraad, werd door hen al toegepast. Deze techniek werd door de Etrusken tussen 600 en 480 V.C. geperfectioneerd en later ook in de middeleeuwse smeedkunst toegepast.

Goud en diamanten komen terug op muurschilderingen van de Oude Egyptenaren

Maar hoewel de Oude Egyptenaren deze technieken al machtig waren, werden sieraden toch vaak vervaardigd uit primitieve materialen als hennep, leer, bot en ivoor. Zo ook de trouwring die de man tijdens de huwelijksceremonie op de linkse ringvinger van zijn bruid legde. De trouwring was in het Oude Egypte dus al gekend, een echte verlovingsring traditie niet.

Wat betekenden de Oude Grieken voor de edelsteen en diamant?

In het Oude Griekenland, rond 1400 V.C., gebruikte men edelsteen, diamant en goud voor het vervaardigen van juwelen. Deze waren niet voor dagelijks gebruik, maar om er bij speciale publieke gelegenheden mee te pronken. In tegenstelling tot het Oude Egypte, waar sieraden bij alle klassen en standen gedragen werden, waren juwelen in het Oude Griekenland een teken van rijkdom en macht.

Maar wat betekenden de Oude Grieken dan eigenlijk voor edelsteen en diamant? Het woord diamant is afgeleid van het Oudgriekse woord ‘adamo’ wat zoveel betekent als ‘ik tem’ of ‘ik onderga’. Het Oudgriekse bijvoeglijk naamwoord ‘adamas’ betekent dan weer ‘onverslaanbaar’, wat verwijst naar de hardheid van diamant.

Rijke vrouw op Griekse vaas draagt goud en diamanten om haar status te benadrukken - BAUNAT

Ook het woord karaat, de term waarmee we het gewicht van diamant uitdrukken, hebben we aan de Oude Grieken te danken. Het zou zijn afgeleid van het woord ‘keration’, het Oudgriekse woord voor de pit van de Johannesbroodboom. Het gewicht van deze pit (ongeveer 0.2 gram) is vrij constant en was daardoor een ideale maatstaf voor precisiemetingen.

En een diamant maakt nu eenmaal deel uit van de verlovingsring traditie. Over hoeveel karaat de ideale verlovingsring heeft, kan gediscussieerd worden. Maar het wereldwijde gemiddelde bedraagt tussen de 1.00 en 1.09 karaat.

Welke trouwtradities erfden we van de Romeinen?

Heel wat hedendaagse trouwtradities zijn ontstaan in het Romeinse Rijk. Zo moesten de bruidegom en bruid elkaar de rechterhand geven en hardop roepen elkaars man en vrouw te willen zijn. Na het officiële luik, met name het voorlezen van de huwelijksvoorwaarden in het bijzijn van getuigen, was het tijd voor het huwelijksfeest.

De bruid kreeg dan onder andere een brandende toorts die ze na het aansteken van het haardvuur weggooide. Wie deze toorts kon vangen, kon rekenen op een gelukkig leven. Ziet u de parallel met het weggooien van het bruidsboeket?

In tegenstelling tot de verlovingsring traditie is het niet helemaal duidelijk waar de trouwring traditie vandaan komt. Maar ook die zouden we grotendeels aan de Romeinen te danken hebben. Zoals gezegd, werden ringen wel al bij de Egyptenaren gebruikt als symbool van liefde, maar het uitwisselen van ringen bij een huwelijk zou dus een eerder Romeins gebruik zijn.

Romeinse hooggeplaatsten afgebeeld met goud en diamanten met natuurlijke motieven - BAUNAT

Een Romeinse man claimde zijn vrouw door haar een sleutelvormige ijzeren of bronzen ring te geven. De sleutel symboliseerde het feit dat ze zowel de man zijn hart als zijn wereldse bezitting had ontsloten. De Romeinse vrouw had bij het huwelijk immers recht op de helft van zijn fortuin. Pas rond de derde eeuw werden deze trouwringen uit zilver of goud vervaardigd.

Waarom zijn de middeleeuwen een belangrijke mijlpaal?

Edelsteen (diamant in het bijzonder) werd in de middeleeuwen zeer populair. Het was dan ook geliefd smokkelwaar, niet in het minst bij de mijnwerkers zelf. Die groeiende populariteit leidde tevens tot het ontstaan van tal van mythes. Zo geloofde men bijvoorbeeld dat diamanten giftig waren omdat ze ooit beschermd werden door slangen. Anderzijds geloofde men dan weer dat ze genezende eigenschappen bezaten.

Hoe dichter we de middeleeuwen naderen, hoe meer het maken van juwelen ook als kunstvorm bestempeld kan worden. De middeleeuwen waren een belangrijke periode voor het metier van goud-, zilver-, of edelsmid. Met de opkomst van de steden in Europa in de 14de eeuw ontstonden ook de gilden of ambachten.

Middeleeuws portret toont jonge vrouw met goud en diamanten - BAUNAT

Beroepen, waaronder dat van goudsmid, werden toen gereguleerd. Dit betekent dat er voorwaarden gesteld werden om een bepaald ambacht te mogen uitoefenen. Vaak behoorde tot die toelatingseisen dat men geboren moest zijn in een familie van goudsmeden. Destijds was het immers  gebruikelijk dat een beroep binnen de familie werd verdergezet.

In die tijd werden edelsteen en diamant trouwens enkel in hun ruwe vorm gebruikt. Tot het ontstaan van het diamantslijpen in de late middeleeuwen. Het was Bruggeling Lodewijk van Berken die in 1456 als eerste aan de slag ging met een gietijzeren draaischijf, diamantpoeder en olijfolie om diamanten te bewerken. De verlovingsring traditie wilt immers dat u een prachtig geslepen diamant om uw vinger draagt.

Die verlovingsring traditie liet dan niet lang meer op zich wachten. Toen de Romeinen van het toneel verdwenen, leek ook het liefdevol ringen uitwisselen te verdwijnen. En hoewel dit in de 12de eeuw opnieuw werd opgepikt, was het toch nog wachten tot het jaar 1477 op de geboorte van de diamanten verlovingsring traditie zoals we die nu kennen.

Hoe ontstond de diamanten verlovingsring traditie?

Wanneer de rijke en machtige hertog Karel de Stoute tijdens de slag bij Nancy in 1477 merkte dat zijn manschappen aan het verliezen waren van de Lotharingers, vluchtte hij. Hij viel echter van zijn paard en overleed. Zo werd zijn enige dochter, Maria van Bourgondië, onverwachts de machtigste en meest gegeerde vrouw van Europa.

Ze was amper 19 als haar vader overleed en ze heel het Bourgondische Rijk en de bijhorende macht erfde. Ze kreeg de bijnaam ‘Maria de Rijke’ en had geen gebrek aan huwelijkskandidaten. Maar de oorlog met Frankrijk deed de Vlamingen inzien dat een sterk verbond zich opdrong. Toen een Duitse delegatie in 1477 naar Brugge kwam, droegen zij Maximiliaan van Oostenrijk voor als huwelijkskandidaat.

Schilderij van Maria van Bourgondië met haar goud met diamanten verlovingsring buiten beeld - BAUNAT

Het huwelijk zou voor beide partijen een slimme zet betekenen en dus verloofden Maria en Maximiliaan zich. Hierbij schonk Maximiliaan zijn aanstaande een ring die bezet was met kleine stukjes diamant in de vorm van een M. Hij was de eerste man die zijn aanstaande een diamanten verlovingsring schonk. Het gebaar beïnvloedde de hogere sociale klassen en een nieuwe traditie was geboren.

Het duurde wel nog enkele eeuwen tot de diamanten verlovingsring traditie werd overgenomen door de lagere klassen. Die verschuiving kwam er met de ontdekking van Afrikaanse diamantmijnen in 1870. Het aanbod aan diamanten nam toe, net als de vraag en productie.

Bent u nog op zoek naar een diamanten verlovingsring om uw eigen verhaal te schrijven? Bekijk ons uitgebreid assortiment verlovingsringen of contacteer de experten van BAUNAT voor advies op maat.

Share on:
GERD VAN DE VEL